Merhaba ‘ Kayseri Anadolu Haber’ gazetesinin değerli okuyucuları. Bundan böyle her hafta inşallah Pazartesi günleri ‘ Hukuk Günlüğü’ köşesinde hep beraber olacağız. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Çağ Üniversitesi (Mersin) Hukuk Fakültesi kadim öğretim üyesi olarak Hukukun Temel Kavramları konusunda sizleri bilgilendireceğim. Sizlere Hukuk kavramını tanıtacağım, size en yakın dostunuz olan hukuku sevdireceğim.
Değerli okuyucularım, öncelikle Hukuk kavramını açıklamak gerekir. Ancak Hukuk kavramını açıklayabilmek için de öncelikle hukukun oluşmasını ve gelişmesini sağlayan Toplum ve Toplum Düzeni kavramlarından söz etmek gerekir. Zira hukuk kavramını, toplum kavramından ayrı olarak düşünmek mümkün değildir. Eğer bir toplum varsa, orada mutlaka toplumu düzenleyen ve uyulması gereken kurallar da olmalıdır. Çünkü topluluk halinde yaşamak için bir düzene ve kurallara ihtiyaç vardır. İşte hukuk da toplumu düzenlemek amacıyla devlet tarafından konulmuş kurallar olarak ortaya çıkmıştır.
İnsanlar arası toplumsal ilişkilerde insan unsuruna değer vermek ve insanın yapısal özelliklerine uygun toplumsal ilişkilerini düzenlemek en önemli devlet görevlerinden kabul edilmektedir. İnsanı tanımadan, özelliklerini, arzu ve eğilimlerini bilmeden, davranışlarının kaynağı ve dayanağı olan değer yargısı ve inançlarını dikkate almadan onu mutlu ve huzurlu kılmak mümkün olmadığı gibi toplumsal ilişkilerine yön vermek de mümkün değildir.
Kişilerin karşılıklı ilişki içinde bulundukları toplum hayatı bir düzeni gerektirir. Kural ve kurala uyma fikrinin bulunmadığı bir toplumda düzenden söz edilemez. Böyle bir toplumda, kargaşa ve anarşi hakim olur. Hukuk, her şeyden önce bir toplumda uyulması gerekli davranış kurallarını oluşturur. Hukuk kuralları, kişilerin görev ve sorumluluklarını, yaşayışını belirli esaslara göre düzenlemek için getirilmiştir. Böylece hukuk ile toplum düzeni sağlanmış olmaktadır.
İnsanlar, yaşamlarını devam ettirebilmek için ihtiyaçlarını karşılamak, ihtiyaçlarını karşılayabilmek için de toplu halde yaşamak zorundadırlar. İnsanların birlikte yaşamaları sonucunda aileler, kabileler gibi ‘Tabii Topluluklar’; köyler, şehirler gibi ‘Yerleşim Merkezleri’; ve bunları birleştiren, tarihi, kültürel, sosyal, siyasi, iktisadi, savunma gibi bağlarla kaynaştıran ‘Devletler’; meydana gelmiştir. Bunların her birine ‘Topluluk’ veya ‘Toplum’ ve insanların bu şekilde toplu halde yaşama biçimine ‘Toplum Hayatı’ diyoruz.
Toplum içinde bir arada yaşayan insanlar birbirleriyle sürekli ilişki içindedirler. İnsanların karşılıklı ilişki içinde bulunmaları, menfaat çatışmasını da beraberinde getirmektedir. Birey olarak insanın yapısında var olan kendi menfaatini düşünme eğilimi ve bencillik duygusu, toplum içinde çeşitli menfaat çatışmalarının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu çatışmalardan doğabilecek düzensizliklerin, çelişkilerin belli kurallar dahilinde giderilmesi gerekmektedir. Bu da hukuka düşen bir görevdir. Böylece, toplum hayatının devamı, güvenliği, huzuru sağlanmış ve fertlerin menfaatleri ahenkleştirilerek bir düzen kurulmuş olur.
İnsanlar toplum hayatı içerisinde daima kişisel varlıklarını korumak ihtiyacını duymuşlardır. Birlikte yaşamaktan dolayı ortaya çıkan olaylar karşısında insan kendini korumak ve güvenceye almak ister. Mesela geleceğinin ne olacağı endişesi, malına ve canına tecavüz edilip edilmeyeceği korkusu insanı daima etkilemiştir. İnsanın varoluşundan beri en çok üzerinde durduğu konu; yaşama hakkı yani kişisel varlığına karşı yöneltilecek tecavüzler karşısında duyduğu korku ve endişelerin ortadan kaldırılması olmuştur. Toplumsal yaşayışın, her safhasında toplum düzeni kurulmuş ve belli bir kurala bağlanmıştır. Toplum düzeninin kurulması ve belli bir kurala bağlanması ile insanın yaşama hakkı, kendisini maddi ve manevi bakımdan geliştirme hakkı, can ve mal güvenliği ile doğuştan sahip olduğu hak ve menfaatleri korunmuş olmaktadır. Böyle bir toplumda yaşayan kişiler daha mutlu ve daha huzurlu yaşama sahip olmaktadırlar. İşte Hukukun temel amacı toplumda yaşayan herkesin mutlu ve huzurlu yaşamasını sağlamaktır.
