Bölgeyi (Zamantı Vadisini) ve tarihini daha iyi anlayabilmemiz için makalemize Fraktın Köyünün tanıtımıyla birlikte başlayalım.
Epçe köyü, konumunu ve hemen yanındaki Fıraktın köyü hakkında bir bilgilendirme notu:
NOT: Epçe Köyü Fraktın Hitit dönemi kabartma resimlerinin 3 km yakınında olan bir köydür. *Fraktı: Samsun dâhil Doğu Karadeniz ve Diyarbakır Çüngüş ilçesi civarındaki anlatımıyla; etrafı çit çeperle çevrili yer, bahçe, mekân, yakın bölge demektir. Fraktın Köyü ilk kuruluş alanı; üç tarafı kayalarla birlikte çevrilmiş olan bir köydür. Kayseri Ansiklopedisi Cilt 4 s. 120 anlatımıyla; tarla aralarına dikilen çalı çırpı ile yapılan parmaklık anlamında olup; Türkçede küçüğüne çit, büyüğüne Fıraktı en büyüğüne ise Avla (Avla; Develi’de Çataloluk köyüne bağlı bir köy-mezra) denilmektedir. Aslı Sağıroğlu Bezemeli Mezar taşları anlatımıyla; Epçe köyü Türk mezar geleneği 1824 ve Fıraktın Türk mezar geleneği kitabe yok 18 yy sonu olabilir.
(Epçe köyü tarihi anlatımlı ve ilgili Türkçe mekân isimlendirilmeleriyle birlikte Kıvçak, yığya kurganlar ve devamıyla çit-çeper ve Avla isimlerinden hareketle; Fıraktın kelimesinin Türkçe bir kelime-isim olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.)
Yine aynı bölgede Kıvçak vadisinde 1700 Metre gibi bir rakım da bulunan Kıvçak ve Yalak bölgeleri arasında Belören isimli bir yerleşim alanı ve bu bölgeye ait aynı isimle bir Maşatlık ve yalak mevkii arasında bir Kilise yeri-yıkıntıları bulunmaktadır. Aynı Belören isimi Türkiye’nin farklı coğrafyalarında yerleşim alanıdır. Bu alanda ev kalıntıları, mağaralar, toplantı alanları, hayvan barınakları ağıllar, küp kırıkları benzeri pişmiş toprak parçaları, iki adet 25 Cm, x2m, x4 metre ebadında bölgede olmayan altı lahit mezar yahut anıt mezar olabileceği düşünülen kaya parçaları bulunmaktadır. Epçe Fraktın Gazlıgömedi-Yeşilyurt, Yağdı yerleşim alanlarının ortasında ve Şahmelik Köyü yakınlarında ayrı ayrı iki tane Kurgan bulunmaktadır. Kurganlar yaklaşık bir su içimi mesafededir. Epçe Köyü yakınlarındaki Kurganda 1948’li yıllarda Tahsin Özgüç tarafından yapılan çalışmalarda taş kemer yapılı bir bina ve içerisinde insan kemikleri bulunmaktadır. Kurganlar (Türkçe olan bir kelimedir ve sevilen, sayılan yönetici kişiler için mezar olarak korunan kollanan yer) balballar kaya resimleri Göktürk geleneğinde maddi unsur olup Türk tarihi adına somut bilgilerdir. Bölge ile ilgili bilgi: İnşaat teknikeri emekli memur Ali Özkan ve emekli Öğretmen Mehmet Tuna…
Anadolu topraklarında özellikle ‘‘Lidyalılar’‘ dönemi birçok yerde Tümülüslere rastlanmaktadır. Tümülüs geleneği anıt mezar olup Tunç çağından itibaren Anadolu topraklarında özellikle ‘‘Uşak ve Manisa’‘ Gediz Küçük Menderes havzasında bulunmaktadır. Biz Tümülüslerin dışında ilgili anlatımlarımızda da görüldüğü gibi bölgede bulunan anıt mezarlarının Türk Kurgan geleneği olduğunu rahatlıkla ifade edebiliriz.
Kurganlar sadece Türk Mezar geleneği olup; hiçbir ırkın Tümülüsleri, Türk mezar geleneğinde olduğu gibi Türkistan coğrafyası özel isimlendirmeler, kurganlar, balballar, taş baba, taş nine, Petroğlifleri Türk kültürel varlıkları-damgaları bir arada bulunmazlar.
(Çukuryurt Köyü Satı Köyü yolu Kültepe ikinci vadi çıkışı sağ taraf iki köy sınırı yüksek gerilim elektrik direği dibi bir kısmı tahrip olsa da yerde bulunan kayalarda av avcı ve yabani hayvan kaya resimleri bulunmaktadır.)
Anadolu toprağı; Türkler henüz Müslüman olmadan önce bir şekilde Hırstıyan Türk’le tanışmış Müslüman olmalarıyla birlikte kendi kültürü ve insan popülasyonuyla (Sayısal yoğunluk) daha batıda yer almaya başlamıştır.
III. Develi Türk Kültürü ve Âşık Seyrani Kongresine ‘‘Develi’nin Sosyo-Kültürel Yapısı İçinde Seyrani’‘ isimli bir sunum da bulunan Prof. Dr. Alemdar Yalçın Hocanın farklı bölgeler ve bugünkü konumuyla Epçe Köyündeki Zaviyelerle, (Tekke) (1530 ve 1730 ayrı ayrı) ilgili sunumu şu şekildedir. İlgili zaviyelerdeki sıralamasıyla.
15. Hoca Vatan Tekkesi. Epçe(1530)
Epçe Köyü merkezinde bulunan daha sonra yıkılan camiinin bulunduğu mekân. *Ali Özkan
16. Epçe Sultan Tekkesi. Epçe… (1730) Günümüzde varlığını halen devam ettirmektedir.
Zaman içerisinde Adana, Kozan *Hacılar ve Aslanlı köylerinden, Yozgat Bozok, Yukarı Develi, Tomarza Çilmezar köyünden gelen insanlar köyün halen sakinleridir. *Köy halkından Ali Özkan, Kalender Arslan
Yakın geçmişte Epçe, Fraktın Köyleri ve Yukarı Develili Türkmenlerin sürüleri ile birlikte bir dönem konakladıkları yer, uzak yakın bölge.
Bu anlatıma göre Epçe Köyü net (kilise-iki adet serpuşlu mezar taşı-balbal, ilgili Türk mezar geleneği, Türkçe isimler) bilinir haliyle daha öncesi olmakla birlikte 8-9 yy Ortaçağ döneminden itibaren günümüze kadar kendi varlığını sürdürebilen bir Türk köydür.
Gelecek Haftaki yazımız ‘‘Kıpçak-Kıvçak-Kıfçak’‘ kelimelerinin ortak anlatımı..
