Medya ortaya çıktığı ilk günden beri, insanların üstünde yarattığı etkileri bilinir durumda. Günümüzde popüler basın olarak adlandırdığımız medya 19. yüzyıldan bugüne kadar üstüne yüzlerce araştırmalar yapılmış ve ortaya farklı kuramlar çıkmıştır.
Türkiye’de ise siyasi ve ekonomik gelişmelerden ötürü ilk Osmanlı’da kendini göstermiştir. Toplumda var olan unsurlarla iliştirilmiş, hakkında farklı makaleler yazılmıştır.
Yüzyıllardan beri süregelen toplumsal bir unsur olan ‘din’ kavramının medya ile arasındaki bağ, basının ortaya çıkmasından bu yana hep araştırılmıştır.
Medyanın insanların düşüncesini etkilediği apaçık bir gerçek…
Peki, Müslüman bir ülke olan Türkiye’de medya dini nasıl şekillendiriyor?
Dini düşünceler, bir inancı ve kültürü yaymak için medya kullanılır. Medya yokken, kutsal düşünceler, kitaplar aracılığıyla aktarılıp muhafaza ediliyordu.
Şu an belli platformlarda yer alan Kur’an okuma ve hadislerin içinde olduğu uygulamalar insanların dini bilgilere daha kolay ulaşmalarını sağlıyor.
Yayımlanan dizi, film ve reklamlar ile toplum din hakkında artık daha kolay bilgi sahibi olabiliyor.
Peki, günümüzde medya sayesinde, din hakkında kolay bilgi edinme, toplumu gerçekten dine yönlendirir mi?
Bunun ilgili ‘Dijital İncil’ adlı uygulama üzerinde araştırma yapıldı. Bu uygulama sayesinde insanları İncil’e yönlendirme, okumaya teşvik etme amaçlandı.
Toplumun bir kısmı okumaya teşvik edildi ancak bir kısmı İncil ile daha az ilişki kurdu. Çünkü İncil bazı kesim için ‘kutsal’ statüsünden çıktı. Bunu İslam dini içinde geçerlidir. Kur’an’ın dijital ortamda olması, ona atfedilen ‘kutsallık’ zamanla yok olur. Bize verilen din anlayışında, Kur’an kitabını ele alınmadan önce abdest almak, kitabı okurken örtünüp oturur vaziyette bulunmak gibi adaplara uymak gereklidir. Dijital ortamda bize sunulan din de bu adaplara uymak zorunlu görülmüyor.
Televizyonlarda yine insanları dine yöneltmek amaçlı yapılan reklamlarda, insanlara sunulan, namaz kıldıran seccade, Elhamdülillah diyen bardak, Kur’an okuyan dijital kalem gibi ürünlerin satışa sunulup, medyanın bir düşünceyi bir fikri empoze etme özelliği ile birleşince toplumu dijital dünyadaki dine yönlendiriyor. Bu ürünler pratikte dini öğretmekte yardımcı olabilir. Bazılarına göre bu dinin kutsallığını zedeliyor.
Geleneksel dinde bize öğretilen ibadet dine yönlendirir bu kesindir. Medyanın bize sunduğu ibadet biçimleri de yönlendirir fakat insanları gerçek dinden uzaklaştırma ihtimali göz önüne alınmalı.
