Bazen etrafıma bakıyorum da sanki roller değişmiş gibi geliyor. Çocuklar çocuk olamıyor, anne babalar ise ebeveyn olmanın yükünü omuzlamak yerine o yükü çocuklarına bırakıyor.
Eskiden ‘Annem babam beni korur.’ duygusuyla büyüyen çocuklar vardı. Şimdi ise birçok genç, anne babasının evliliğini ayakta tutmaya çalışan, geçim kaygısını düşünen, aile içindeki tartışmaları dinleyen, taraf seçmeye zorlanan birer arabulucu hâline geliyor. Oysa bunların hiçbiri bir çocuğun görevi değil.
Anne ile baba arasındaki sorunların yükünü çocuk taşıyamaz. Taşımamalı da. Çünkü çocuk, anne babasının terapisti, sırdaşı ya da hakemi değildir. Buna rağmen birçok ailede en ağır duygusal yükü evin en küçüğü sırtlıyor.
İşin en acı tarafı ise bunu yapan birçok anne babanın kendisini oldukça bilinçli sanması. Kitap okuyor, sosyal medyada ebeveynlik paylaşımları yapıyor, ‘Çocuğumla arkadaş gibiyim.’ diyor ama en temel noktayı kaçırıyor: Çocuğun çocuk kalma hakkını.
Bir de o hiç bitmeyen cümleler var...
‘Ben senin yaşındayken...’
‘Benim yaşadıklarımı sen yaşasan dayanamazdın.’
‘Benim canım yok mu sanıyorsun?’
Belki doğrudur. Belki gerçekten çok zor hayatlar yaşadılar. Ama ebeveyn olmak, yaşadığın acıları çocuğuna miras bırakmak değildir. Geçmişte çekilen sıkıntılar, bugünün çocuğunu susturmanın bahanesi olamaz. Bir çocuğun yaşadığı üzüntü, anne babasının yaşadığı zorluklarla yarıştırılamaz. Acının olimpiyatı yoktur.
Bir başka sorun da hata kabul edememek.
Her insan hata yapar. Anne de yapar, baba da yapar. Ebeveyn olmak, kusursuz olmak anlamına gelmez. Asıl olgunluk, ‘Burada yanlış yaptım.’ diyebilmektir. Çocuğunu karşısına alıp sakin bir şekilde konuşabilmek, gerektiğinde özür dileyebilmektir.
Ama çoğu zaman bunun yerine başka bir yol seçiliyor. Çocuk bir kırgınlığını dile getirdiğinde konu hemen değişiyor.
‘Sen de geçen gün şöyle yapmıştın.’
‘Sen de beni üzüyorsun.’
‘Önce kendine bak.’
Bu, sorunu çözmek değil; sorunun üzerini örtmektir. Hata kabul etmek yerine suçu dağıtmak, kimseyi haklı yapmaz. Sadece karşı tarafın kendini değersiz hissetmesine neden olur.
Toplum olarak anne babayı kutsallaştırmayı çok seviyoruz. ‘Anne babalar hata yapmaz.’ anlayışı yıllardır bize öğretildi. Oysa ebeveynler de insandır. Yanlış yapabilirler. Önemli olan o yanlışı inkâr etmek değil, telafi etmektir. Çocukların anne babalarına saygı göstermesi gerektiği kadar, anne babaların da çocuklarının duygularına saygı göstermesi gerekir. Çünkü saygı tek taraflı olduğunda adı aile değil, hiyerarşi olur.
Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey mükemmel ebeveynler değil; hatasını kabul edebilen, dinlemeyi bilen ve çocuğuna kendi yükünü taşımak yerine onun yükünü hafifleten anne babalardır.
Çünkü çocuklar, anne babalarının eksik kalan çocukluğunu tamamlamak için dünyaya gelmez. Çocuklar sadece çocuk olmak için gelir.
