Kayseri'de iki gündür yaşanan manzara hepimizin gözünün önünde...
Bir şişe için 1 lira veren geri dönüşüm makinelerinin önünde metrelerce kuyruklar oluştu. Daha ikinci gününde bazı makineler yoğunluktan arızalandı. İnsanlar sabahın erken saatlerinde poşetlerle sıraya girdi. Kimi çocuklarıyla geldi, kimi el arabasıyla, kimi ise gün boyu sokak sokak pet şişe topladı.
Peki, gerçekten gördüğümüz şey çevre bilincinin yükselişi mi?
Ne yazık ki değil.
Bu görüntüler, aslında Türkiye'de derinleşen ekonomik sıkıntının sessiz ama çarpıcı fotoğrafıdır.
Yıllardır belediyeler evlere geri dönüşüm poşetleri dağıttı. Mahallelere geri dönüşüm konteynerleri yerleştirildi. Çevre haftalarında onlarca kampanya düzenlendi. ‘Atığını ayrıştır’ çağrıları yapıldı.
Kaçımız gerçekten buna uyduk?
Sokaklardaki geri dönüşüm kutularına bugün bile bakın. Çoğu zaman boşlar ya da yanlış atıklarla dolular.
Demek ki mesele çevre sevgisi değilmiş.
Demek ki aynı pet şişe dün hiçbir değer ifade etmezken, bugün üzerine ‘1 lira’ yazılınca kıymete binmiş.
İnsanlar doğayı kurtarmak için değil, mutfaktaki eksik bütçeyi biraz olsun tamamlayabilmek için sıraya giriyor.
Belki bir aile için o gün toplanan 100 şişe, ekmek parası...
Belki bir öğrenci için yol parası...
Belki de bir emekli için akşam alınacak birkaç temel ihtiyaç...
İşte insanı düşündüren de bu.
Bir ülkenin vatandaşları, kilometrelerce kuyruk oluşturuyorsa bunun nedeni çevre bilincindeki büyük sıçrama değil; 1 liranın bile önemli hale gelmesidir.
Asıl sorgulamamız gereken de budur.
Çünkü gelişmiş ülkelerde geri dönüşüm sistemi çevre politikalarının başarısı olarak konuşulur.
Bizde ise geri dönüşüm makineleri, geçim sıkıntısının göstergesine dönüşüyor.
Elbette geri dönüşüm teşvik edilmeli.
İnsanların atığını ayrıştırması, doğayı koruması desteklenmeli.
Ancak bunu başarı hikâyesi gibi sunmadan önce şu soruyu sormak gerekiyor:
Eğer gerçekten çevre bilinci oluşmuş olsaydı, bu makineler gelmeden önce geri dönüşüm kutuları neden boştu?
Neden yıllardır yapılan kampanyalar aynı ilgiyi görmedi?
Cevap aslında çok acı.
Bugün o kuyruğu oluşturan şey çevre sevgisinden çok, hayat pahalılığıdır.
Ve bence, o makinelerin verdiği en büyük mesaj, her şişenin 1 lira etmesi değil...
İnsan emeğinin ve geçim mücadelesinin geldiği noktayı göstermesidir!
