Merhaba ‘Kayseri Anadolu Haber’ gazetesinin değerli okuyucuları. Bundan böyle artık inşallah ‘Hukuk Günlüğü’ köşesinde her hafta Perşembe günleri beraber olacağız. Bu hafta Hukuk Günlüğü köşemizde Anayasa Hukuku Hükümleri konusu üzerinde duracağım. Şöyleki, Anayasa Hukuku, devletin şeklini, dayandığı temel ilkelerini, vatandaşların temel hak ve hürriyetlerini, devletin organlarını, bu organların görevlerini ve yetkilerini, bu organların birbiriyle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk kurallarıdır.
Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü vardır. Nitekim Anayasamızın 11. Maddesinde ‘Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamaz’ hükmü yer almaktadır.
Anayasa hukukumuzun kaynağını 1982 tarihli ve 2709 sayılı kanunla kabul edilmiş TC Anayasası teşkil etmektedir. 12 Eylül 1980 sonrası oluşturulan Danışma Meclisi’nce hazırlanmış, 7 Kasım 1982 tarihinde halk oylamasına sunularak kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir. Daha sonra bazı maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. 1982 tarihinde yapılan referandum sonucu kabul edilen Anayasamız, halkoylaması sonucu Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Ancak 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum sonucu Anayasanın birçok maddelerinde değişiklikler yapılmış ve Anayasanın bazı yürürlük tarihleri de ayrıca belirlenmiştir.
Anayasamıza göre Türkiye Devletinin yönetim şekli Cumhuriyettir (AY.md.1). Cumhuriyetin temel nitelikleri, ‘Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı…demokratik, laik, ve sosyal bir hukuk devletidir (AY.md.2)’ şeklinde belirlenmiştir. Diğer taraftan ‘Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayrağı…beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Milli marşı İstiklal Marşı’dır. Başkenti Ankara’dır (AY.md.3)’ şeklinde Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti belirlenmiştir. Anayasamızın 1. maddesindeki Devletin şeklinin olduğu hakkındaki hüküm ile 2. maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. maddesindeki hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez (AY.md.4).
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temel amaç ve görevleri ise ‘ Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır (AY.md.5)’ şeklinde açıklanmıştır.
Devlet bu amaç ve görevlerini ‘Cumhuriyetin Temel Organları’ denilen yasama, yürütme ve yargı organları vasıtasıyla gerçekleştirir. Yasama Organı, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel oyla seçilen 600 milletvekilinden meydana gelir (AY.md.75). Yasama Organının yasama yetkisi, Türk Milleti adına TBMM’ne aittir (AY.md.7). Yürütme Organının yürütme yetkisi ve görevi ise Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir (AY.md.8). Yargı Organının yargı yetkisi ise, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır (AY.md.9).