İnanç bir zorunluluktur. Zira akılla yaratılmış olan bir insan bugünü yarını bilmek isteyecektir. Bilmek hayatın sistematik hale getirilmesidir ruhun teskinliğidir. Bilindiği üzere insan Madde ve Mana anlatımlı bir varlıktır. Madde fizik mana ise İlahiyat-Akait tanımlı olan değerlendirmelerdir. Nedensellik bu çalışmalara bir anlam yükler ve bir değer kazandırır.
Fizik bilimi bütün fiziksel varlıkları laboratuvar ortamına indirgeyerek anlamaya anlatmaya çalışır. Ateizme göre laboratuvara indirgenemeyen hiçbir şeyin anlatımları söz konusu değildir. Ateizm bir Yaratıcı fikrini kabul etmez. Her şey bilinemez karanlık bir maddenin zamansal kavramlarla ilgili ortamlarda kendiliğinden tesadüfen oluşmuştur tezini savunur.
Metafizik ifadeler “Mana” anlatımlı olup zorunlu olarak bir Tanrı inancını ortaya koyar. Mana anlatımlar Doğal din tanımlı Haniflik kavramları üzerinden başlar varlıkların ve yaşanması gereken hayatın bütünselliğinin ortak olan bir anlatımıdır. Bu anlatımda iyilik ve kötülük kavramlarıyla birlikte tek Tanrı inancı vardır. İyilik ve kötülük kavramları yaratılışa özgü bir anlatımla seçilime dayalı kader tanımlı kurallardır. Doğal din erken dönem “doğum” Hanifliğin bir anlatımı olup henüz Vahiyle tanışmamış bir din anlayaşı iken Deizm bilerek İlahiyat anlatımlarını, Vahyi reddeder. Dolayısıyla doğal din ile Deizmin her hangi bir ilişkisi yoktur.
Tek Tanrı inancı yaratmada evren tanımlı ve onu sistemleştirmede ortaya kurallar koyan Tanrı anlatımlıdır. Tanrı kendi sıfatlarını yarattığı hiçbir şeyle paylaşmaz.
Geçmişten günümüze tüm insanlar fıtrata özgü anlatımlarla birlikte doğal din tanımlı bir olan Allaha inanmak ister. Bu inanma bu inanç onun için oldukça kıymetlidir. Günümüzde birçok dini anlatım onun kıymet verdiği şeylerin tam karşılığı değildir. Geçmişten günümüzde bir takım din anlayışları kurallar kavramlı değil kullanılabilir kişisel anlatımlardır.
Bu anlatımlarda bir takım İslam ülkelerinde olduğu gibi farklı siyasallaşmaya dayalı kültürel anlatımları vardır, bireysel çıkar ilişkileri vardır, cahillik vardır, ego tatmini vardır nihayetinde insan denen varlığın tüm yaşam alanlarının ortak olan farklı kültür anlatımları söz konusudur.
İnanmak samimiyet davranışlı hayatın ilgili kurallar üzerinden ahir anlatımlı yaşanmasıdır. Fıtrata özgü istek ve arzuları farklı salikler üzerinden bütünsellik anlatımlı karşılamayan bir din insanlar tarafından ne ölçüde kabul görecektir. Saf temiz durumdaki duygulara hitap etmeyen bir dinin kime ne anlatımı olacaktır. Her ayrı Tanrı tanımı ile birlikte hayat yaşamaya çalışmak. Vahiy temelli kazanımlar sağlam karakterli yapısıyla zorunlu olarak tek tanrılı bir Tanrı inancı doğuracaktır.
Günümüzde birçok farklı anlatımlarla Tanrı inancı kabul edilmekle birlikte; bu inancın insan hayatında nerede nasıl şekilleneceği, şekillendiği sürekli olarak tartışma konusudur. Bu tartışmalarda birbirlerine karşı bir anlatımla dört Tanrı figürü-anlayışı ortaya çıkarmakta. Bunlar 1-Deizim 2-Spinozanın Tanrısı 3-Vahiy temelli Yaratan yaratılanlar kavramlarıyla birlikte kulluk edilecek tek Tanrı inancı 4-Sıfatlarını ve yetkilerini insan dâhil yaratılmışlarla paylaşan Yaratıcı sıfatlı devamıyla tecelli ve İlham tanımlı şirk anlatımlı Allah’ta yok olmanın bir anlatımı olan Tanrı inancı…
DEİZİM.
Deizm bugün ülkemiz dâhil tüm dünyada kabul gören sözde önemli olan bir din anlayışıdır. Ülkemizde ateizmin ve deizmin artmasında etken olan sebep muhakkak ki günümüzde yaşanan İslam inancının hayatı düzenlemede, iyilikleri oluşturmada yetersizliği vb. kargaşalar oluşturması. Bu yetersizlikte bu kargaşada muhakkak ki etken olan temel sebep beşer kaynaklı, nakil anlatımlı din kurallarının sözde seçilmiş insan maharetiyle Vahyin önüne geçirilmesidir.
İslam Ansiklopedisi 9. Cilt 109 sayfa Süleyman Uludağ anlatımıyla; Deizim XVI. Yüzyıldan itibaren Hıristiyan dünyasında başlayan felsefi ve teolojik tartışmalarla birlikte ortaya çıkmış bir inanç sistemidir. Bu inançta Hıristiyan ilahiyatı yoktur. Teizm Hıristiyanlarda İncil tanımlı Hıristiyan inancının bütünselliğin bir anlatımı iken deizm de sadece Tanrının varlığı kabul edilir. Deizm XVII. yy dan itibaren Hıristiyan inancından sapanlar için kullanılan bir tanımdır.
Deizmde Allah’ın ilim irade, vb. sıfatları bilerek reddedilmektedir. Deizmde Ahiret inancı yoktur. Yaratılışa özgü bir anlatımla İlahi bir varlığın kâinatta *tezahürlerinin-tesirlerinin görünmediğini ve inayetinin bulunmadığını anlatan bir inanç sistemi. Daha açık bir ifadeyle; Doğal din tanımlı olmakla birlikte Tanrının varlığı dışındaki bütün itikat esaslarını bilerek isteyerek reddeden bir düşüncedir. Deizmde Nübüvvet- Peygamberlik kavramı yoktur. Tanrı doğayı yarattı ve onu doğa kanunlarıyla birlikte sistemli hale getirdi. Doğa kendi yasalarıyla devam eder ve Tanrı bir daha doğaya müdahil olmaz.
Kendi düşüncemizle bir an deizmin anlatımlarını doğru olarak kabul edelim. İnsan asırlara dayalı bir anlatımla; din kavramı ve onun oluşturduğu kültür olmadan bu doğru sayımın bugün ve yarın dâhil gelecek adına insan neresinde olabilir?
