Kayseri mutfağındaki bu eski adetleri kaç kişi biliyor? İşte unutulan detaylar
Kayseri'de cenaze evlerinden düğün sofralarına, asker uğurlamalarından kış oturmalarına kadar mutfak kültürünün parçası olan birçok gelenek bugün unutulmaya yüz tuttu.
Kayseri’de günlük hayatın parçası olan birçok gelenek bugün artık yalnızca büyüklerin hafızasında yaşıyor. Erciyes Üniversitesi’nde hazırlanan ve Kayseri’nin özel günlerdeki mutfak kültürünü ele alan çalışmada, düğünden cenazeye kadar bugün büyük ölçüde terk edilmiş pek çok uygulama ayrıntılarıyla anlatılıyor.
Cenaze evlerinde tahin helvalı pide ikramı
Araştırmada en dikkat çeken ayrıntılardan biri cenaze evlerinde yapılan ikramlarla ilgili. Buna göre geçmişte cenazenin perşembesinde, ince çekilmiş yarım pidenin arasına tahin helvası konularak gelen misafirlere dağıtılıyordu. Maddi durumu iyi olan aileler ise buna ek olarak şeker ve kahve ikram ediyordu. Bugün ise aynı ziyaretlerde çoğunlukla hazır yemek, kahve ve şeker tercih ediliyor.
Düğünlerde mutfağı aşçı devralıyordu
Düğün hazırlıkları da bugünkü salon organizasyonlarından oldukça farklıydı. Eskiden geniş avlulu ya da büyük evlerde yapılan düğünlerde yemek hazırlığı için özel aşçı çağrılıyor, aşçı yanında iki yardımcıyla birlikte mutfağı tamamen devralıyordu. Ev sahipleri yemek yapımına karışmazken, sofralarda bamya, pilav, haşlama et, yaprak sarma, baklava, üzüm hoşafı ve turşu yer alıyordu.
Kına gecelerinde çerez avuç avuç dağıtılıyordu
Kına gecelerinde de benzer bir değişim yaşandı. Çalışmada, bugün paketler halinde dağıtılan çerezlerin geçmişte misafirlere avuç avuç verildiği belirtiliyor. O dönem kınalar çoğunlukla evlerde yapılıyor, çalgıcılar eve geliyor ve eğlence gün boyu sürüyordu.
Asker uğurlamasında özel yemek hazırlanıyordu
Kayseri’de asker uğurlamaları da ayrı bir hazırlık gerektiriyordu. Askere gidecek genç için en sevdiği yemekler hazırlanıyor, bazı aileler bunun için özel aşçı tutuyordu. Su böreği, yaprak sarma, köfte ve baklava en sık hazırlanan yemekler arasında yer alıyordu.
Kış oturmalarının unutulan tatlısı: Telteli
Kış gecelerinin oturmalarında ise bugün pek rastlanmayan bir başka gelenek öne çıkıyor: evde pişmaniye çekmek.
Araştırmada ‘telteli’ olarak anılan bu tatlının özellikle akşam oturmalarında hazırlandığı, yanında nevzine, aside ve kuru meyvelerle birlikte ikram edildiği aktarılıyor.
Kayseri’de birçok gelenek zaman içinde biçim değiştirerek devam etse de, geçmişte günlük hayatın doğal parçası olan bazı ayrıntılar artık yalnızca anlatılarda yer buluyor.
Kaynak: Kübra Şahinbaş, ‘Kayseri’de Geçiş Dönemlerine ve Belirli Günlere Özgü Mutfak Kültürü’
