Kayseri'nin bu köyünde yüzyıllardır duran izler! Üzerindeki semboller ne anlatıyor?
Kayseri'nin bir köyünde bulunan tarihi değerler, bölgenin geçmişine ilişkin dikkat çeken ayrıntılar taşıyor. Biri köyün manevi geçmişinde önemli bir yere sahipken, diğeri üzerindeki sıra dışı sembollerle öne çıkıyor. Peki, bu köy nerede ve yüzyıllardır korunan bu izlerin anlamı ne?
Kayseri’nin Develi ilçesine bağlı Kulpak Köyü, geçmişine ilişkin dikkat çeken izleri bünyesinde barındırıyor. Eski bir Türkmen yerleşimi olarak bilinen köyde bulunan türbe ile tarihi mezarlıktaki bezemeli mezar taşı, bölgenin yüzyıllar öncesine uzanan geçmişine ilişkin önemli bilgiler veriyor.
Köyün geçmişinde hangi isim var?
Kulpak’taki önemli yapılardan biri, yöre halkı tarafından Gülüpak Baba adıyla bilinen Şeyh Çoban’a ait olduğu belirtilen türbe oldu.
Gülüpak Baba’nın Türkmen/Vefaî dervişlerinden biri olduğu ifade ediliyor. Köyde geçmişte onun adına kurulmuş bir zaviyenin bulunduğuna ilişkin kayıtların olduğu da belirtiliyor.
Vefâî dervişleri, Ebû'l-Vefâ el-Bağdâdî'nin kurduğu Vefâiyye tarikatına mensup dervişler olarak biliniyor. Bu geleneğe mensup dervişlerin Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesi sürecinde önemli roller üstlendiği kabul ediliyor.
Kulpak’ın tarihine ilişkin dikkat çeken bir başka unsur ise köy mezarlığında bulunuyor.
Bu mezar taşı neden farklı?
Mezarlıktaki bezemeli tarihi taş, üzerindeki şekiller nedeniyle diğer örneklerden ayrılıyor. Bezemelerin, 13 ile 15’inci yüzyıllar arasındaki Selçuklu-Beylikler döneminde Anadolu’da görülen Türk mezar taşı örnekleriyle benzerlik taşıdığı değerlendiriliyor.
Taş üzerinde yazı bulunmamasına rağmen çok sayıda sembol yer alıyor. Bu sembollere yüklenen anlamlar ise mezar taşını daha da önemli hale getiriyor.
Üzerindeki semboller ne anlatıyor?
Taşın üst bölümündeki çift çıkıntılar; güç, kudret, koruma, bolluk ve bereketle ilişkilendiriliyor. Baş taşının ruhun Allah’a yönelişini temsil ettiği, insan bedenini andıran gövdenin ise vefat eden kişinin kimliğine işaret ettiği yorumlanıyor.
Orta bölümde yer alan kuşak biçimindeki motifin dürüstlük, sadakat ve yiğitliği simgelediği belirtilirken, alt bölümdeki ay ve hilali andıran şekiller İslamiyet, ebedi hayat ve yeniden diriliş kavramlarıyla ilişkilendiriliyor.
Uzman değerlendirmelerine göre bu tür mezar taşlarında yazı bulunmasa dahi kullanılan motifler kişinin inancı, kimliği ve toplumdaki konumuna ilişkin çeşitli anlamlar taşıyabiliyor.
Kulpak’ta yaşam hâlâ hayvancılıkla iç içe
Köyün tarihi değerlerinin yanı sıra geleneksel hayvancılık da devam ediyor. Kulpak’ta yaşayan Raşit Develioğlu, 80 yaşını aşmasına rağmen yaklaşık 100 keçisinin bakımını sürdürüyor. Her sabah sürüsünü araziye çıkaran Develioğlu, ilerleyen yaşına rağmen hayvancılıktan kopmayan köy sakinleri arasında yer alıyor.
Kulpak, böylece Türkmen geçmişinden izler taşıyan Gülüpak Baba Türbesi, Selçuklu-Beylikler dönemiyle ilişkilendirilen mezar taşı ve günümüzde devam eden kırsal yaşamıyla Develi’nin tarihi değerlerini barındıran köylerinden biri olmayı sürdürüyor.
