Kayseri'de üreticinin yüzünü güldüren 19 yıllık sır!
Yıllar önce atılan bir adım, bugün beklenmedik bir başarı hikâyesine dönüştü. Kayseri'de üreticinin yüzünü güldüren değişimin perde arkası ise dikkat çekiyor.
Kayseri'de bu yıl başlayan hasatlardan biri, yalnızca tarladaki bereketi değil, yıllardır sürdürülen bir mücadelenin geldiği noktayı da gözler önüne serdi. Bir dönem neredeyse tamamen unutulmaya yüz tutan bir ürün için verilen emek, bugün üretim rakamlarından sofralara uzanan geniş bir yolculuğa dönüştü. Her geçen yıl daha fazla ilgi gören bu üretim modeli, hem çiftçiye yeni bir gelir kapısı açtı hem de geçmişten bugüne taşınan önemli bir mirası yeniden canlandırdı.
Bu yılki hasat Develi'nin Epçe Mahallesi'nde üretici Doğan Özdemir'in tarlasında gerçekleştirildi. Programa Develi Belediye Başkanı Adem Şengül ile Epçe Mahallesi Muhtarı Yusuf Tekin de katıldı.
Geçmişin izleri yeniden canlandı
Hasatta modern biçerdöverlerin yanı sıra yıllar önce kullanılan geleneksel galıç da yeniden kullanıldı. Belediye Başkanı Adem Şengül ile üretici Doğan Özdemir'in galıçla yaptığı sembolik hasat, geçmişte uygulanan tarım yöntemlerini yeniden hatırlattı. Böylece sadece ürün değil, yıllardır yaşatılmaya çalışılan kültürel miras da gelecek nesillere taşınmış oldu.
Her şey 2008 yılında başladı
Bugün dikkat çeken üretim seviyesine ulaşan gacer için ilk adım 2008 yılında atıldı. O yıllarda yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan ata tohumu, Develi Belediyesi'nin başlattığı çalışmalarla yeniden üreticilerle buluşturuldu. ‘Pirinci bırak, gacere bak’ sloganıyla yürütülen çalışmalar sayesinde çiftçiler yeniden bu ürünü ekmeye başladı.
İlk yıllarda yaklaşık 100 kilogram seviyesinde olan üretim, geçen 19 yılda yaklaşık 100 tona ulaştı. Bir dekarlık ekim alanı ise bugün bin dekara kadar çıktı. Böylece hem üretici sayısı arttı hem de yıllardır unutulan ürün yeniden tarımın önemli parçalarından biri haline geldi.
Üniversite desteğiyle büyüdü
Üretimin yaygınlaşmasının ardından gacer üzerine bilimsel çalışmalar da başladı. Kayseri Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırmalarla ürünün tarımsal özellikleri, verimi ve kullanım alanları üzerine çalışmalar gerçekleştirildi. Çiftçilerin yıllardır koruduğu ata tohumu, akademik çalışmalarla da desteklenince üretim daha sağlam bir zemine oturdu.
Coğrafi işaret aldı
Verilen emeğin önemli adımlarından biri de 2022 yılında atıldı. Kayseri Üniversitesi ile Develi Belediyesi'nin ortak başvurusuyla ‘Develi Gaceri’ coğrafi işaret tescili aldı. Böylece bölgeye özgü ürün resmiyet kazanırken, markalaşma süreci de yeni bir ivme kazandı.
İşleme tesisi üretime güç kattı
Üretimin artmasıyla birlikte ürünün işlenmesi için de önemli yatırımlar yapıldı. Kayseri Büyükşehir Belediyesi'nin kırsal kalkınma destekleri kapsamında Epçe Mahallesi'ne kazandırılan gacer işleme tesisi sayesinde hasat edilen ürün kavuzundan ayrılıyor, ardından un ve bulgur olarak işleniyor. Üreticiler, ihtiyaç duydukça depolanan ürünü işleyerek hem israfın önüne geçiyor hem de ürünün kalitesini koruyabiliyor.
Sadece bulgur değil
Develi Gaceri yalnızca bulgur olarak tüketilmiyor. Gacer unu ile hazırlanan ekmek, mantı, erişte, simit ve poğaça gibi ürünler de sofralarda yerini alıyor. Geçmişten bugüne ulaşan dolaz, gacer helvası ve ‘nişe’ gibi geleneksel lezzetler de bu ürünle hazırlanmayı sürdürüyor.
ORAN Kalkınma Ajansı desteğiyle hayata geçirilen proje kapsamında kurulan Gacer Kafe ise kadın üreticilerin hazırladığı bu ürünleri tüketiciyle buluşturuyor. Böylece ata tohumu yalnızca tarlada değil, yerel ekonomide de değer oluşturmaya devam ediyor.
Sağlıklı beslenmede ilgiyi üzerine çekiyor
Verimi modern buğday çeşitlerine göre daha düşük olsa da doğal yapısı nedeniyle son yıllarda ilgi gören gacer, sağlıklı beslenmeyi tercih edenlerin de dikkatini çekiyor. Epçe'den Doğan Özdemir, Şahmelik'ten Recep Çiftçi ve Yeniköy'den Abdullah Şahbaz gibi üreticiler, bu ata tohumunu yaşatmayı sürdürüyor.
19 yıl önce küçük bir adımla başlayan üretim bugün yalnızca tarlalardaki bereketi değil, Kayseri'nin tarımsal hafızasını da yeniden canlandırıyor. Bir zamanlar kaybolma tehlikesi yaşayan bu değer, bugün hem üreticinin yüzünü güldürüyor hem de gelecek kuşaklara aktarılacak önemli bir miras olarak yaşamaya devam ediyor.
