Kayseri'de kadın çiftçinin emeği görünmüyor: 'Rahatça çiftçiyiz diyemiyoruz'
Kayseri'de ailesiyle birlikte tarım ve hayvancılıkla uğraşan Lütfiye D, çocukluğundan bu yana toprağa emek veriyor. Yaklaşık 20 yıldır üretimin içinde olan kadın çiftçi, 15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü'nde artan maliyetler, geçim mücadelesi ve kadın emeğinin görünürlüğüne ilişkin yaşadıklarını anlattı. Tarladan hayvan bakımına uzanan yoğun mesaisini paylaşan kadın çiftçi, üretimin sürdürülebilmesi ve emeğin karşılığının alınabilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Kayseri’de Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı çiftçi sayısı 2025 yılında 32 bin 86 iken 2026’da 32 bin 284’e yükseldi. Kentte tarımsal üretime katkı sunan kadın çiftçiler de emekleriyle üretimi sürdürürken, Kayseri'de ailesiyle birlikte çiftçilik yapan Lütfiye D., 15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü’nde kadın üreticilerin yaşadığı zorluklara dikkat çekti.
Çocukluğundan bu yana toprağın içinde
Çiftçiliğe annesi ve babasının yanında onlara yardım ederek başladığını anlatan kadın çiftçi, kendi sorumluluğunu üstlenerek üretim yapmaya başlayalı yaklaşık 20 yıl olduğunu söyledi. Günlerinin tarlada, bahçede ve hayvanlarla ilgilenerek geçtiğini belirten kadın çiftçi, hem bitkisel üretim hem de hayvancılıkla uğraştıklarını ifade etti. Tarlalarında genellikle buğday ve arpa yetiştirdiklerini dile getiren üretici, 'Tarlada buğday ve arpa üretiyoruz genelde. Sonrasında da hayvanların bakımını üstleniyoruz. Hayvanların sağımını yapıyoruz, sütünü değerlendiriyoruz. İşler de mevsimine göre değişiyor aslında. Ama hayvancılıkla uğraştığımız için kışın dışında pek boş kaldığımız olmuyor' dedi.
'Tarladan geldiğimizde de işler bitmiyor'
Kadın çiftçilerin en önemli sorunlarından birinin iş yükü olduğunu vurgulayan kadın çiftçi, tarımsal üretimin ardından evde de sorumluluklarının devam ettiğini belirtti. Çiftçi, ‘Tarladan geldiğimizde de işler bitmiyor. Evde yemektir, temizliktir, çocukların ihtiyaçlarıdır, hep bizi bekliyor. Bazen sabah erkenden başlayıp akşama kadar da oturmadığımız oluyor’ diye konuştu. Kadınların üretimde üstlendiği sorumluluğun çoğu zaman yalnızca eşlerine yardım etmek şeklinde değerlendirildiğini ifade eden üretici, 'Bir de çoğu zaman yaptığımız iş, eşimize yardım ediyor olarak görülüyor. Oysa biz bu üretimin sorumluluğunu da taşıyoruz' ifadelerini kullandı.
'Daha ekime başlamadan ne kadar harcayacağımızı hesaplıyoruz'
Tarım ve hayvancılıkta artan maliyetlerin üreticileri zorladığını dile getiren üretici, ekim öncesinden itibaren pek çok gideri hesaplamak zorunda kaldıklarını söyledi. Mazot, gübre, tarımsal ilaçlar, tohum ve yem giderlerinin üretim bütçesinde önemli yer tuttuğunu belirten kadın çiftçi, şöyle konuştu: ‘Mazot, gübre, tohum, yem derken hepsi ayrı bir masraf. Daha ekime başlamadan ne kadar harcayacağımızı soruyoruz, düşünüyoruz, hesaplıyoruz. Ve çoğu zaman bunu borçla halledebiliyoruz. Hasat zamanı ise ürünün kaçtan satılacağı hiçbir zaman belli olmuyor.’ Üretimden elde ettikleri gelirin önemli bölümünü yeniden tarıma ve hayvancılığa harcadıklarını anlatan çiftçi, zaman zaman kendi ihtiyaçlarını ertelemek zorunda kaldıklarını ifade etti. Üretici, ‘Bazen de kendi ihtiyaçlarımızı bile erteleyebiliyoruz ki işte toprağın yemi, toprağın gübresi, hayvanın yemi eksik kalmasın diye.’
'Kadın çiftçilerin emeğinin yeterince görüldüğünü düşünmüyorum'
Kayseri’de kadın çiftçilerin emeğinin yeterince görülmediğini belirten Pınarbaşılı üretici, tarımsal üretimde üstlendikleri sorumlulukların çoğu zaman eşlerine yardım olarak değerlendirildiğini ifade etti. Günün erken saatlerinde başlayan mesailerinin tarlayla sınırlı kalmadığını, hayvancılık ve ev işlerinin de günlük sorumlulukları arasında yer aldığını belirten kadın çiftçi, 'Ben kesinlikle kadın çiftçilerin emeğinin yeterince görüldüğünü düşünmüyorum. Çünkü sabahın erken saatlerinde bizim işlerimiz başlıyor. Genellikle çiftçi denildiğinde erkeklerin hep adı söyleniyor. Biz de işimiz sorulduğunda rahatça çiftçiyiz diyemiyoruz' dedi. Üretimdeki sorumluluklarının göz ardı edildiğini vurgulayan Pınarbaşılı üretici, ‘Bir de çoğu zaman yaptığımız iş, eşimize yardım ediyor olarak görülüyor. Oysa biz bu üretimin sorumluluğunu da taşıyoruz’ ifadelerini kullandı.
'İsteğim emeğimizin karşılığını alabilmek ve üretmeye de devam edebilmek'
15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü dolayısıyla mesajını da paylaşan üretici, tarlada, bahçede ve hayvanların başında çalışan tüm kadınların gününü kutladı. Kadınların üretim sırasında ne kadar yorulduğunu ve emek verdiğini en iyi kendilerinin bildiğini belirten kadın çiftçi, üretime devam edebilmek için emeklerinin karşılığını almak istediklerini söyledi. Üretici, 'Benim gibi tarlada, bahçede, hayvanların başında çalışan tüm kadınların gününü kutluyorum. Her birinin ne kadar yorulduğunu, ne kadar emek verdiğini en iyi ben biliyorum. İsteğim emeğimizin karşılığını alabilmek ve üretmeye de devam edebilmek' diye konuştu.
