Develi'de yıllardır göz ardı edilen tehlike: Erciyes'in altında ne oluyor?
Develi'de bugün evlerin, iş yerlerinin ve yolların bulunduğu bazı noktalar ciddi risk altında. Peki, hangi bölgeler tehlikede, olası bir felakette ilçeyi nasıl bir senaryo bekliyor?
Erciyes’in güney yamacında bulunan Develi’de yıllardır yaşanan değişim, ilçenin geleceğini yakından ilgilendiren önemli bir konuyu yeniden gündeme taşıdı. Geçmişten bugüne birçok kez benzer olaylarla karşı karşıya kalan ilçede, özellikle bazı bölgelerde yaşanan değişim dikkatleri yeniden Erciyes’e çevirdi. Üstelik söz konusu risk yalnızca ilçe merkezini değil, geniş bir alanı yakından ilgilendiriyor.
Develi’de bu noktalar neden önemli?
Erciyes ve çevresinden gelen yağmur ile kar sularının geçmişte izlediği güzergâhlara bakıldığında dikkat çeken ayrıntılar gözle görülüyor. Develi Dağları ile İncesu-Çomaklı yönündeki Derindere’den gelen sular, Fenese’den Gedine Köprüsü’ne, ardından Aygözme altı ve Arıtma Tesisi çevresine ulaşıyordu. Buradan devam eden sular Sindelhöyük altından geçerek Sultan Sazlığı’na kadar uzanıyordu. Erciyes’in güneyinde ise çok daha farklı noktalar aynı sistem içerisinde yer alıyordu. Aksu, Göğdepe ve Beşparmak yönünden gelen sular, Aksu ve Çomaklı bağlarından gelen akışla birleşiyor, Çayiçi bağları arasından Develi Deresi’ne ulaşıyordu. Demir Köprü, Venk altı ve eski mezbaha çevresinden ilerleyen sular daha sonra Fenese yönünden gelen hatla birleşerek Sultan Sazlığı’na doğru devam ediyordu. Üstelik Develi’deki doğal su ağı bununla da sınırlı kalmıyordu.
Şehir mezarlığı ve Kalaycık Deresi yönünden gelen sular, Seyrani Kampüsü çevresindeki yan derelerle birleşerek Develi Deresi’ne ulaşıyordu. Yapraklı Dere ve Kızık yönünden gelen sular ile çöplük bölgesinin doğu ve batısından oluşan akış da Güzelce bağları üzerinden aynı dereye katılıyordu.
Böylece farklı bölgelerden gelen sular tek bir sistem içerisinde toplanıyor, Sindelhöyük altından geçerek Sultan Sazlığı’na ulaşıyordu.
Yıllar içerisinde ne değişti?
Develi’de nüfus ve yapılaşmanın artmasıyla birlikte bazı dere güzergâhlarında da önemli değişiklikler yaşandı. Özellikle Develi Deresi’nin üzerinin kapatılmasıyla geçmişte açık olan doğal akış güzergâhlarından biri farklı bir yapıya kavuştu. Bugün kuvvetli yağışların ardından ilçe merkezinde biriken suların bazı noktalarda tahliyesinde yaşanan sorunlar da bu nedenle önem taşıyor. Suyun doğal güzergâhına ulaşamadığı durumlarda ev ve iş yerlerinde baskınların yaşanması, daha büyük bir yağışta ortaya çıkabilecek riskleri de beraberinde getiriyor.
Geçmişte yaşananlar tehlikenin boyutunu gösteriyor
Develi’de sel ve taşkınlar yeni değil. Bölgenin geçmişinde Erciyes’ten gelen suların neden olduğu çok sayıda olay bulunuyor. Tarihi Gereme şehrinin kalıntılarının toprak altında kalması da geçmişte bölgede yaşanan büyük taşkınlarla ilişkilendiriliyor. Yakın tarihte ise 1950, 1960, 1970, 1980, 2008 ve 2020’li yıllarda benzer olayların yaşandığı ifade ediliyor. Özellikle Erciyes’teki karların hızlı erimesi ile şiddetli yağışların aynı döneme denk gelmesi riski artırıyor. Dağdan inen suyun ilk olarak bims ve ponza taşlarını, akış güçlendikçe ise çok daha büyük kaya parçalarını beraberinde sürükleyebildiği biliniyor. Geçmiş taşkınlardan kaldığı ifade edilen büyük kaya parçalarının bazı eski sel güzergâhlarında halen bulunması da bölgenin karşı karşıya kaldığı gücü ortaya koyuyor.
Develi için çözüm arayışı 2008’de başladı
Yaşanan sorunların ardından DSİ tarafından 2008 yılında Aksu bölgesine iki sel kıran seti yapıldı. Ancak dere çevresindeki yapılaşmanın zaman içerisinde artması, farklı bir çözümün de gündeme gelmesine neden oldu. Bu kapsamda çözüm olarak Kuşaklama Kanalı Projesi geliştirildi. Projede Yapraklı Deresi, Kalaycık Deresi ve Aksu yönünden gelecek sel sularının yerleşim bölgelerine ulaşmadan toplanması ve Kuşaklama Kanalı üzerinden doğrudan Sultan Sazlığı’na aktarılması planlandı.
Gözler yeniden Kuşaklama Kanalı’nda
Gelinen noktada Kuşaklama Kanalı’nın taşıma kapasitesi ve Erciyes’in güneyinden gelebilecek yüksek miktardaki su karşısında nasıl bir görev üstleneceği Develi açısından büyük önem taşıyor. Özellikle yoğun kar erimesinin şiddetli yağışla birleşmesi halinde oluşabilecek durum, geçmişte suyun doğal güzergâhında kalan bölgeleri yeniden gündeme getiriyor.
Bir dönem Erciyes’ten gelen suların geçtiği bazı noktalarda bugün evlerin, iş yerlerinin ve yolların bulunması ise riskin boyutunu artırıyor. Geçmişte defalarca taşkınlarla karşı karşıya kalan Develi’de, doğal suyollarındaki değişim ve Kuşaklama Kanalı’nın üstleneceği yük artık göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir noktada duruyor.
