Develi'de yaşayanlar dikkat! Sizin aileniz de olabilir!
Kayseri'nin Develi ilçesinde 1834 yılına ait Osmanlı nüfus kayıtları, bugün yaşayan aileleri de yakından ilgilendirebilecek ayrıntıları gün yüzüne çıkardı. Aradan geçen 192 yıla rağmen bazı sülale isimleri hâlâ tanıdık gelebilir. Peki, listede hangi aileler var?
Kayseri'nin Develi ilçesinde geçmişini, ailesinin köklerini ve atalarının nereden geldiğini merak eden vatandaşlar için dikkat çekici tarihî bilgiler ortaya çıktı. Osmanlı dönemine ait nüfus defterlerinde yer alan sülale isimleri, yaklaşık iki asır önce ilçede kimlerin yaşadığına ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Özellikle bugün köy statüsünde bulunmayan eski yerleşim yerlerine ait kayıtlar, Develi'de yaşayan bazı ailelerin geçmişiyle bağlantı kurabilecekleri bilgileri içeriyor. Araştırmalar, ilçenin yıllar içerisinde değişen nüfus yapısını ve geçmişte var olan yerleşimlerin izlerini de gözler önüne seriyor.
Bakın 1834 yılında hangi aileler yaşıyordu?
Osmanlı arşiv uzmanı Hacı Osman Yıldırım'ın aktardığı kayıtlara göre, 1834 yılında İlipınar Karyesi'nde Esiroğlu, Gök Oğlanoğlu, İmamoğlu, Kör Ömer, Mandıracı Ali, Mehmet Kethüdaoğlu ve Sabireoğlu isimleri bulunuyordu. Yuvalı Karyesi'nde ise Dedeoğlu, Gedikoğlu, Gökoğlu İsmail, Gökoğlu Mustafa, Kısacıkoğlu ve Sendelemekeli Hasan isimleri kayıtlara geçti. Yaklaşık 192 yıl öncesine uzanan bu isimler, Develi'deki ailelerin geçmişinin araştırılması açısından önem taşıyor.
Bir zamanlar binlerce kişinin yaşadığı yer nasıl değişti?
Develi'nin geçmişinde önemli bir yere sahip olan İlipınar, tarihî kayıtlardaki nüfus değişimiyle de öne çıkıyor. 1500 yılına ait Karaman Mufassal Defteri'nde İlipınar için 139 nefer ve 91 avarız hanesi kaydı bulunuyor. Osmanlı döneminde olağanüstü durumlarda halktan alınan vergilerle bağlantılı olan avarız haneleri, dönemin nüfusuna ilişkin tahminlerde de kullanılıyor.
1834 yılına gelindiğinde ise İlipınar'da yalnızca 8 hanede 24 erkek nüfusun kayıtlı olduğu görülüyor. Kadın nüfusun da erkeklerle eşit olduğu varsayıldığında toplam nüfus yaklaşık 48 kişi olarak hesaplanıyor. Avarız hanelerinden hareketle yapılan tarihî nüfus tahminlerinde ise 1500 yılı için 4 bin 550 kişilik bir hesaplama ortaya çıkıyor. Ancak avarız hanesi doğrudan gerçek hane sayısını göstermediğinden bu rakamın kesin nüfus olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Develi'de bir köy nasıl tarihe karıştı?
İlipınar ya da Ulupınar olarak bilinen yerleşimin, geçmişte Develi Ovası'na hâkim İlipınar Kalesi'nin bulunduğu tepeden güneybatıya, Karacaviran köyüne kadar uzandığı ifade ediliyor. Araştırmalara göre 17. yüzyıldan itibaren başlayan göç hareketleri, sonraki yüzyıllarda da devam etti. Yerleşimin 20. yüzyılda köy olarak varlığını kaybettiği aktarılıyor. İlipınar'ın geçmişine ilişkin bilgiler yalnızca nüfus defterleriyle sınırlı kalmıyor. Akif Erdoğru'nun 1483 yılı Karaman Vilayeti vakıf kayıtları üzerine yaptığı çalışmada da İlipınar ve Çukuryer isimlerine rastlanıyor. Ayrıca tarihî kayıtlarda, Develi Kazası ile birlikte İlipınar Karyesi'nde de ilk muhtarlık seçimlerinin 12 Haziran 1835 tarihinde yapıldığı bilgisi yer alıyor.
Mezarlıkta bile geçmişin izleri var!
İlipınar'ın tarihî geçmişini yansıtan bir başka ayrıntı ise bölgede bulunan Şehitler Mezarlığı'nda ortaya çıkıyor. Koruma altındaki mezarlık alanında Göktürk geleneğiyle ilişkilendirilen bazı mezar taşlarının bulunduğu ifade ediliyor.
1834 yılı Osmanlı nüfus kayıtlarında İlipınar'ın ileri gelenlerinin isimleri de yer alıyor. Buna göre köyün birinci muhtarı orta boylu, kara sakallı Ali bin Ali; ikinci muhtarı orta boylu, kır sakallı Seyyid İbrahim bin Mehmed; köy imamı ise orta boylu, ak sakallı Hacı Ali bin Mustafa olarak kaydediliyor.
Diğer yandan araştırmacı Nuray Gülşen'in Develi İlçesinin Türk Mimari Eserleri adlı eserinde, İlipınar'da Şeyh Demur, Şeyh Hamza ve Şeyh Muzaffer isimli şahsiyetlerin yaşadığına ilişkin bilgilere de yer veriliyor.
Osmanlı dönemine ait nüfus kayıtları, Develi'nin geçmişteki yerleşim yapısı, nüfus hareketleri ve aile isimlerine ilişkin önemli bilgiler sunarken, ilçenin tarihî ve kültürel mirasının anlaşılmasına da katkı sağlıyor.
