- Haberler
- Güncel
- Abdülhamid Han'dan Kayseri için tarihi ferman! 42 köyün kaderini değiştirecek proje neden yapılamadı?
Abdülhamid Han'dan Kayseri için tarihi ferman! 42 köyün kaderini değiştirecek proje neden yapılamadı?
Kayseri'nin tam 128 yıl öncesine uzanan su meselesi, Osmanlı arşivlerinde yer alan dikkat çekici bir belgeyle yeniden gündeme geldi. Sultan II. Abdülhamid'in talimatıyla başlatılan ve 42 köyü ilgilendiren girişimin neden hayata geçirilemediği, yıllar sonra paylaşılan tarihi bilgilerle bir kez daha tartışılmaya başlandı.
Kayseri'de bugün bile önemini koruyan su kaynakları, Osmanlı döneminde de devletin gündemindeydi. Öyle ki 1898 yılında Sultan II. Abdülhamid'in emriyle şehrin geleceğini doğrudan ilgilendiren büyük bir girişim için harekete geçildi. Osmanlı Arşiv Uzmanı Mustafa Özbek'in paylaştığı tarihi belge, Kayseri merkezinin yanı sıra 42 köyün su ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlanan ancak dönemin şartları nedeniyle gerçekleştirilemeyen projeyi yeniden gündeme taşıdı.
Abdülhamid Han'dan Kayseri için özel talimat!
Osmanlı arşivlerinde BOA, İ.MMS, 105/4519 numarasıyla kayıtlı belgeye göre, 10 Haziran 1898 tarihinde Sultan II. Abdülhamid tarafından önemli bir karar alındı. Adana yönüne doğru akan Zamantı Irmağı'nın Kayseri'ye ulaştırılması için gerekli incelemelerin yapılması istendi. Bu kapsamda Kurmay Albay İzzet Bey, bölgedeki teknik şartları araştırmak ve projenin uygulanabilirliğini değerlendirmek üzere görevlendirildi. Söz konusu girişim yalnızca Kayseri şehir merkezini değil, çevresindeki 42 köyü de kapsıyordu.
Irmağın yönü değişecekti! Peki neden vazgeçildi?
Zamantı Irmağı'nın sularını Kayseri Ovası'na ulaştırma düşüncesi aslında 1898 yılından çok daha eskiye dayanıyordu. Osmanlı arşivlerine dayanan araştırmalara göre, 1880 yılında da benzer bir çalışma gündeme alınmış, suyun taşınması için gerekli teknik incelemeler ve maliyet hesaplamaları yapılmıştı. Projenin yaklaşık 20 ila 30 bin Osmanlı lirasına mal olacağı hesaplanıyordu. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından yaşanan ekonomik sıkıntılar, böylesine büyük bir yatırımın gerçekleştirilmesini güçleştirdi. Devlet hazinesinin içinde bulunduğu mali şartlar nedeniyle Kayseri'nin su sorununa çözüm olması beklenen girişim uygulamaya geçirilemedi.
Kayseri için ikinci kez harekete geçildi!
Aradan yıllar geçmesine rağmen Zamantı'nın suyunu Kayseri'ye taşıma düşüncesinden tamamen vazgeçilmedi. 1909-1910 yıllarında Kayseri Mutasarrıfı Muammer Bey ile Belediye Reisi İmam-zâde Mehmed Bey'in girişimleri sonucunda proje yeniden ele alındı. Daha önce Merzifon'un içme suyu altyapısında görev alan mühendis Mr. Virt, Kayseri'ye davet edildi. Bu kez Zamantı Irmağı'nın sularını Kayseri üzerinden Kızılırmak'a ulaştırmayı öngören yeni bir plan hazırlandı. Ancak Osmanlı Devleti'nin ilerleyen yıllarda karşı karşıya kaldığı savaşlar ve ekonomik güçlükler nedeniyle bu girişim de sonuçlandırılamadı.
Osmanlı'nın yıllar önce düşündüğü proje Cumhuriyet döneminde hayat buldu!
Zamantı Irmağı'nın sularından Kayseri'nin tarım alanlarında yararlanma düşüncesi, Cumhuriyet döneminde yürütülen yatırımlarla yeni bir aşamaya taşındı. Develi Ovası Sulama Projesi kapsamında gerçekleştirilen tünel ve su iletim çalışmaları sayesinde Zamantı'nın suları tarımsal sulamada kullanılmak üzere Develi Ovası'na yönlendirildi. Böylece Osmanlı döneminde gündeme gelen su aktarımı düşüncesi, farklı güzergâh ve mühendislik uygulamalarıyla yıllar sonra karşılık buldu.
128 yıllık belgeyi Mustafa Özbek paylaştı!
Osmanlı Arşiv Uzmanı Mustafa Özbek tarafından gündeme taşınan 10 Haziran 1898 tarihli ferman, Kayseri'nin su ihtiyacının geçmişte de önemli bir mesele olduğunu gösteriyor. Arşiv kayıtlarında yer alan bu girişim, Sultan II. Abdülhamid döneminde yalnızca şehir merkezinin değil, çevredeki köylerin de suya erişiminin devlet düzeyinde ele alındığını ortaya koyuyor.
Kayseri'nin su geçmişine ışık tutan belge, Zamantı Irmağı'nın bölge açısından taşıdığı önemin bir asırdan daha eskiye dayandığını gözler önüne seriyor.




