27 yaşında Kayseri'yi yönetti, sonra Adalet Bakanı oldu! Ahmet Rıfat Çalıka kimdir?
Henüz 27 yaşında Kayseri Belediye Başkanı olan Ahmet Rıfat Çalıka, Millî Mücadele'den Adalet Bakanlığına uzanan hayatıyla dikkat çekti. Cıngı, o hikayeyi anlattı.
AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı, henüz 27 yaşındayken Kayseri Belediye Başkanlığı görevini üstlenen, daha sonra Birinci Meclis’te kenti temsil ederek Adalet Bakanlığı yapan Ahmet Rıfat Çalıka’nın hayatını anlattı.
27 yaşında belediye başkanı oldu
Ahmet Rıfat Çalıka’nın 1911 yılında İstanbul Hukuk Mektebi’ni pekiyi dereceyle bitirdiğini belirten Cıngı, genç hukukçunun kariyerinin Kayseri sokaklarında şekillendiğini ifade etti.
Cıngı, ‘1914 yazında Kayseri zor günlerin eşiğindeydi. Savaş yaklaşmış, hayat pahalılığı ve iaşe meselesi şehrin gündemine yerleşmişti. Belediye Başkanlığına ise henüz 27 yaşındaki bir hukukçu getirilmişti’ sözleriyle o dönemi anlattı.
Savaş yıllarında belediyenin sorumluluklarının yol ve temizlik hizmetlerinin ötesine geçtiğine dikkat çeken Cıngı, yoksulların doyurulması, çarşıdaki fiyatların denetlenmesi ve göçle gelenlerin ihtiyaçlarının karşılanmasının da günlük idarenin bir parçası hâline geldiğini aktardı.
Sabah erkenden mahalleleri dolaşıyordu
Çalıka’nın Muin-i Fukara Cemiyeti aracılığıyla yardımların düzenlenmesinde görev aldığını belirten Cıngı, ölümünün ardından Ülker gazetesinde yayımlanan şu satırları paylaştı:
‘Belediye başkanı sabah erkenden kalkıyor, mahalleleri dolaşıyor, halkın ihtiyaçlarını yerinde görüyordu.’
1918 yılında yapılan teftişte Kayseri Belediyesinin birkaç küçük eksik dışında başarılı bulunduğunu kaydeden Cıngı, ‘Hürriyet Bahçesi’nin düzenlenmesinden şehrin o tarihteki tek oteli olan Belediye Oteli’nin şartlarının iyileştirilmesine, çarşıdaki fiyatlardan yollar genişletilirken mülk sahiplerinin haklarının korunmasına kadar Kayseri’nin gündelik meseleleri tek tek ele alınıyordu’ ifadelerini kullandı.
Milli Mücadele’de Kayseri’nin sesi oldu
İzmir’in 1919 yılında işgal edilmesinin ardından Kayseri’de yükselen tepkinin örgütlü bir sese dönüşmesinde Çalıka’nın da görev aldığını anlatan Cıngı, Çalıka’nın müftü, Ticaret Odası ve yerel idare temsilcileriyle birlikte İtilaf Devletleri temsilcilerine protesto telgrafı gönderdiğini belirtti.
Çalıka’nın Kayseri Müdafaa-i Hukuk teşkilatının kurucuları arasında bulunduğunu vurgulayan Cıngı, aynı yıl kurulan Kayseri Tanışma Yurdu’nun öncülerinden biri olduğunu da kaydetti.
Cıngı, ‘23 Ağustos 1919’da kurulan Kayseri Tanışma Yurdu; halkın eğitimine katkıda bulunmayı, şehir üzerine ilmî ve tarihî araştırmalar yapmayı, sağlık ve hayır işleri yürütmeyi ve Kayseri’yi tanıtmayı amaçlıyordu. Hatta kendi gazetesini çıkarması planlanmıştı’ dedi.
Kayseri Belediye Başkanlığından Adalet Bakanlığına
Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’na Kayseri milletvekili seçilen Çalıka, İstanbul’un işgalinden sonra Ankara’ya geçerek Birinci Meclis’te de Kayseri’yi temsil etti. Bütçe, Sayıştay ve tapu-kadastro alanlarında görev yapan Çalıka, 16 Ağustos 1922’de düzenlenen seçimde 165 milletvekilinden 83’ünün oyunu alarak Adalet Bakanı oldu.
Cıngı bu yükselişi, ‘Birkaç yıl önce Kayseri’nin ekmeği, çarşısı ve sokaklarıyla uğraşan genç hukukçu, artık Millî Mücadele’yi yürüten hükümetin adalet teşkilatının başındaydı’ sözleriyle anlattı.
Yeniden Kayseri’ye döndü
Ankara’daki görevinin ardından yeniden Kayseri’ye dönen Çalıka, 1924 yılında bir kez daha Belediye Başkanlığı görevini üstlendi. Cıngı, Çalıka’nın sonraki yıllardaki çalışmalarını şöyle aktardı:
‘1927’de Kayserili girişimcilerle birlikte Bünyan’da yün iplik fabrikasının kuruluşuna öncülük etti, şirketin yönetim kurulu başkanlığını ve fabrikanın müdürlüğünü yürüttü. Kayseri Kızılay Şubesi Başkanlığı yaptı, İktisat Bankası’nda görev aldı.’
Çalıka’nın daha sonra Kayserili iş insanlarının Adana’da kurduğu Türk Nebati Yağları Fabrikasının yönetiminde de yer aldığını belirten Cıngı, paylaşımını, ‘Hayatının her devrinde şehrine ve ülkesine hizmet eden Çalıka, Kayseri’nin asırlardır devlet adamları yetiştiren köklü geleneğinin Cumhuriyet’e uzanan en dikkat çekici temsilcilerinden biri oldu’ sözleriyle tamamladı.
