12. Yargı Paketi'nde neler var?
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Peki 12. Yargı Paketi neleri kapsıyor?
TBMM Adalet Komisyonu’nda, kamuoyunda ‘12. Yargı Paketi’ olarak adlandırılan 29 madde ve bir geçici maddenin yer aldığı toplam 30 maddelik ‘Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ kabul edildi. Peki 12. Yargı Paketi neleri kapsıyor? İşte detaylar…
Alacaklılar için yeni madde
Teklifle, İcra ve İflas Kanunu’na eklenecek yeni maddeyle alacaklılar, icra takibine başlamadan önce idareye yazılı başvuruda bulunacak ve ödeme yapılabilmesi için hesap numarası bildirecek. İdareye bir aylık ödeme süresi tanınacak. Bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde icra takibi başlatılabilecek.
Miras kalan taşınmazların satışında yeni düzenleme
Teklifte, miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak satışlarda ilk açık artırmanın yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Bu ilk artırmada tekliflerin taşınmazın tamamının değerini ve satış masraflarını karşılayacak düzeyde olması gerekecek. İlk artırmada alıcı çıkmaması halinde ikinci artırma herkese açık olarak yapılacak.
Paydaşların teminat muafiyeti kaldırılıyor
Ortaklığın satış suretiyle giderilmesi işlemlerinde artırmaya katılacak pay sahiplerinin, payları oranında teminat yatırmaktan muaf tutulmasına ilişkin uygulama kaldırılıyor.
İhale bedelini yatırmayanlara yaptırım geliyor
Teklifte, en yüksek teklifi vermesine rağmen ihale bedelini süresinde yatırmayan kişiler için yeni yaptırımlar öngörülüyor.
Noterlik evraklarının gönderilmesinde elektronik sistem
Noterlik Kanunu’nda yapılacak değişiklikle noterlik evrak ve defterlerinin mahkemeler, Cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili merciler tarafından incelenmesine ilişkin işlemler kolaylaştırılıyor.
Noterlik evraklarının onaylı örnekleri, güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda ilgili mercilere gönderilebilecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda fiziki örnek kullanılacak. Bu işlemler için posta ve yol masrafı dışında herhangi bir ücret alınmayacak.
Teklifte, Danıştay’ın mevcut iş yükü dikkate alınarak daire sayısının azaltılması için öngörülen sürenin dört yıl uzatılması öngörülüyor.
Bu kapsamda Danıştay’ın daire sayısının 23 Temmuz 2030 tarihine kadar mevcut düzeyde korunması ve boşalan üyelikler için aynı sayıda yeni üye seçilmesi amaçlanıyor.
Tek hakimle görülecek davalar genişletiliyor
İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türlerinin kapsamı genişletiliyor.
İstinaf incelemelerinde gerekçe değiştirilebilecek
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, bölge idare mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararının sonucunu hukuka uygun bulduğu ancak gerekçesini eksik veya yanlış değerlendirdiği durumlarda kararı kaldırmadan gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilmesine imkan tanınıyor.
Bölge İdare Mahkemeleri’nin bazı kararlarına temyiz yolu
Teklifte, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, bölge idare mahkemelerinin ilk derece makheme kararını kaldırarak yeniden hüküm kurduğu bazı kararlar için Danıştay’da temyiz yolu açılıyor.
Adli Tıp Kurumu ile hakim ve savcıların sınavlarında değişiklik
Teklifle, Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyelerinin atanmasında en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesine ya da alanında doktora derecesine sahip olma şartı getiriliyor.
Kanuni faiz hesaplamasında yeni sistem
Teklifte, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkilerinde uygulanacak kanuni faiz oranına ilişkin yeni bir ynötem getiriliyor. Buna göre faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı esas alınarak belirlenecek.
Kısıtlılara ait maillerin elektronik ortamda satışı
Türk Medeni Kanunu’nda yapılacak değişikliklerle, kısıtlılara ait taşınır ve taşınmaz malların UYAP’a entegre elektronik satış portalı üzerinden satılması öngörülüyor.
Genetik verilerin saklanması ve imhası düzenleniyor
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılacak değişiklikle moleküler genetik inceleme sonucu elde edilen verilerin nasıl saklanacağı, ne kadar süre muhafaza edileceği ve hangi usulle imha edileceği ayrıntılı şekilde düzenleniyor.
Bilgisayar verilerinin saklanma süreleri değişiyor
Bilgisayarlarda yapılan arama ve el koyma işlemleri sonucunda elde edilen verilerin adli emanette salkanmasına ilişkin hükümler yeniden düzenleniyor.
HAGB bazı suçlar bakımından uygulanamayacak
Teklifte, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kurumuna ilişkin düzenlemeler yeniden ele alınıyor. Buna göre HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın 17’nci maddesi kapsamında kötü muamele olarak değerlendirilebilecek suçlarda uygulanamayacak. Teklifte ayrıca Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen diğer bağlnıtlı hükümlerin de yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin kapsamı genişliyor
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 308’inci maddesinde değişiklik yapılan düzenlemeyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin kapsamı yeniden belirleniyor.
Bazı tazminatlarda faiz hesabı değişiyor
Türk Borçlar Kanunu’nun 55’inci maddesine yeni hükümler eklenen düzenlemeye göre, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında, kazancın bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazmiant olay tarihinden itibaren; kazancın bilinmediği döneme ilişkin hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacak.
Belirsiz alacak davası kaldırılıyor
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107’nci maddesi yürürlükten kaldırılıyor.
Kısmi davada kalan alacak için yeni hak
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109’uncu maddesine yeni bir fıkra eklenerek alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda davacıya, tahkikat sona erinceye kadar alacağın kalan kısmını ıslah yoluna başvurmadan talep etme hakkı tanınacak.
Duruşmalar arasında üç aylık süre sınırı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 147’nci maddesinde değişiklik yapılıyor.
Uzaktan katılımda imza zorunluluğuna istisna
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 149’uncu maddesine yeni bir fıkra eklenerek ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılanlar bakımından ikrar, yemin, davadan feragat, davayı kabul, sulh ve davanın geri alınmasına muvafakat halleri dışında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak.
Birleştirme kararlarına istinaf yolu
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166 ve 168’inci maddelerinde değişiklik yapılarak aynı yargı çevresinde bulunan aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararları ancak kesinleştikten sonra ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlayacak.
Bazı istinaf kararlarına temyiz yolu getiriliyor
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362’nci maddesine yeni bir fıkra eklenerek istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilmesi üzerine ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi halinde, kararın miktar veya değeri kanunda öngörülen parasal sınırın üzerinde ise temyiz yoluna başvurulabilecek.
Yargıtay’a ilişkin düzenleme tekliften çıkarıldı
Öte yandan kanun teklifinin 27’nci maddesinde, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin kararlarının Yargıtay tarafından yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozulamamasına yönelik düzenleme yer alıyordu. Gerekçede, görev ve yetkiye ilişkin itirazların istinaf aşamasında bölge adliye mahkemelerince incelenebildiği, temyiz aşamasında bu nedenlerle verilen bozma kararlarının yargılamaların uzamasına yol açtığı belirtiliyordu. Ancak söz konusu madde, TBMM Adalet Komisyonu’ndaki görüşmeler sırasında AK Parti’nin verdiği önergeyle kanun teklifinden çıkarıldı.
IBAN mağdurlarına ilikşin düzenleme eklendi
AK Parti’nin verdiği ihda ile kanun teklifin 14’üncü maddesinin ardından gelecek şekilde 5237 sayılı Kanunun 158’inci maddesine yeni bir fıkra eklenerek 157’nci maddede düzenlenen ‘dolandırıcılık’ suçu ile 158’inci maddede düzenlenen üç yıldan 10 yıla kadar hapis cezası gerektiren ‘nitelikli dolandırıcılık’ suçuna iştirakin fıkrada belirtilen fiil ile sınırlı olması halinde bu fiilin haksızlık içeriği dikkate alınarak, IBAN mağdurlarına yarı oranında cezada indirim yapılması öngörülüyor.
