Herkes 5.4 sanıyordu… Develi depremi kaç büyüklüğündeydi?
5.4 olarak bilinen Develi depremine ilişkin belgeler yeniden okundu. Bilimsel değerlendirmeler farklı bir sonucu işaret ediyor. Gerçek rakam kaçtı? Detaylar Kayseri Anadolu Haber'de…
Uzun yıllardır deprem kataloglarında ‘‘orta büyüklükte’‘ olarak yer alan bir sarsıntı, arşiv belgeleri ve bilimsel veriler ışığında yeniden tartışmaya açıldı. Farklı kaynaklarda yer alan ölçümler arasındaki uyumsuzluk, geçmişte yaşanan bazı depremlerin gerçek gücüne dair yeni sorular doğurdu.
İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Ali Osman Öncel, dönemin resmi raporları ile güncel deprem kataloglarını karşılaştırarak kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Çalışmada, aynı depreme ait büyüklük değerlerinin farklı dönemlerde farklı rakamlarla kayda geçtiği görüldü.
Söz konusu sarsıntı, ulusal deprem kataloglarında M 5.4 olarak yer alıyor. Ancak depremin ardından Bayındırlık Bakanlığı bünyesinde hazırlanan raporlarda, depremin şiddetinin 8 olduğu belirtiliyor ve bu şiddet değerinin büyüklük karşılığının 6 ile 7 aralığında olabileceği ifade ediliyor. Bu durum, iki ayrı veri grubunun birbiriyle örtüşmediğini gösteriyor.
Söz konusu kayıtlar, 21 Şubat 1940’ta Kayseri’nin Develi ilçesinde meydana gelen depreme ait. Arşiv belgelerine göre deprem gece saatlerinde yaşandı ve yaklaşık 120 kişi hayatını kaybetti. Soysal, Çayırözü, Kızık ve Kulpak köylerinde yapıların büyük bölümünün yıkıldığı, bazı yerleşimlerin tamamen harap olduğu bildirildi.
Dönemin gazete arşivlerinde deprem ‘‘şiddetli’‘ ve ‘‘yıkıcı’‘ ifadeleriyle yer aldı. Haberlerde, binaların büyük kısmının ayakta kalamadığı ve bölgede ciddi ölçekte hasar oluştuğu vurgulandı.
Çalışmada, 1940’lı yıllarda sismik ölçüm ağlarının sınırlı olması nedeniyle büyüklük hesaplarının doğrudan aletsel verilerle değil, çoğunlukla hasar durumu ve hissedilen şiddet üzerinden yapıldığı hatırlatılıyor. Bu nedenle tarihsel depremlere ait büyüklük değerlerinin, günümüz kataloglarındaki rakamlarla birebir örtüşmemesi mümkün görülüyor.
Prof. Dr. Öncel, deprem geçmişinin doğru okunabilmesi için katalog verileri ile tarihsel raporların birlikte değerlendirilmesinin önemine dikkat çekiyor.
