menüler
KAYSERİ HAVA DURUMU

New York’ta bir Tüketim Kooperatifi

Ahmet Türetmiş
Ahmet Türetmiş
17 Mart 2021, Çarşamba

Önceki yazımda kooperatifçilik ilkelerinden üyelerin ekonomik katılımı ilkesinden bahsetmiştim; ancak, konu karmaşık olduğu için bu yazıda da yine aynı konuyu bir tüketim kooperatifi örneği üzerinden anlatmak istiyorum.

İlk yazımda bahsettiğim gibi, kooperatif tarihini incelediğinizde bilinen ilk kooperatiflerden Rochdale Öncüleri bir tüketim kooperatifiydi. Peki nedir tüketim kooperatifi? Tüketim kooperatifi ortak tüketim ihtiyaçları ve ilkeleri olan insanların bir araya gelerek toplu alımlar yapıp kendi aralarında ürünleri dağıttıkları bir kooperatif biçimi ya da kısaca beraber alışverişe çıkıp topluca daha ucuza ürün alan ve bunu kendi aralarında paylaşan bir grup insan olarak tanımlanabilir.

Tüketim kooperatiflerini daha çok gıda alanında görüyoruz. Özellikle yerleşim yerinde düzgün bir marketin olmaması, belli gıdalara erişimin olmaması ya da ürünlerin fahiş fiyatla satılması gibi durumlarda, bir grup insan periyodik olarak kendi aralarında topladıkları para ile toplu alışveriş yapabiliyorlar. Nispeten daha az kişiden oluşan bu organizasyon tipine gıda toplulukları diyoruz.  Gıda toplulukları kooperatife giden yolda ortakların birbirlerini ve ihtiyaçlarını tanımaları için elzem bir dönem. Periyodik yapılan toplantılarda ve alışverişlerde topluluğun ortak ilkeleri ve değerleri oluşturularak kurulacak tüketim kooperatifinin de temeli ortaya çıkarılmış oluyor.

Gıda topluluğu genelde gönüllü olarak ortakların çalıştığı ve fiziki bir depo veya tam zamanlı çalışanlar gibi giderlerin olmadığı bir girişim olduğu için satın alınan ürünler genelde cüzi bir farkla üyelerine dağıtılır. Bu fark genelde ürünlerin kargosu ve topluluğun küçük harcamaları için kullanılır. Küçük bir grup için gıda toplulukları uzun bir süre yeterli gelebilir. Ancak daha kalabalık gruplar ve hacimli alışverişler için gıda toplulukları tüketim kooperatiflerine doğru evrilirler.

Tüketim kooperatiflerinin gıda topluluklarından temel farkı boyutları ve yasal statüleridir. Orta ve uzun vadede yapılacak yatırımlar için kooperatiflerin yasal statüsü ve vergi indirimleri ortakların daha rahat çalışmalarına ve aktivite alanlarını büyütmelerine yardımcı olur.

Yazının devamında örnek olarak New York Rochester’da bulunan Abundance Food Co-op (Bereket Gıda Kooperatifin)’tan bahsedeceğim.

Abundance Kooperatifi’nin kökü 1968 dönemine kadar gitmesine rağmen ilk dükkanın açılışı 1998 yılında eski bir itfaiye binasının bodrum katında gerçekleşiyor. Daha önce gıda sektöründe çalışan bir grup işçi ve bölgedeki bir gıda topluluğu birleşerek bölgenin ilk doğal, sağlıklı ve organik marketi olan Abundance gıda kooperatifini kuruyorlar. Kooperatifin ilk hedefi kendilerine ait bir kooperatif market açmak.

İlk marketin açılması için ortaklar kendi aralarında iki yıl içerisinde ihtiyaçlarının yarısı olan 50,000 $’ı toplayabiliyorlar. Açılış gününe kadar ortaklar marketin kurulması için marangozluktan tutun da elektrik ustalığına kadar tüm işlerini kendileri hallediyorlar ve açılış gününe kadar marketi hazır hale getirmek için çabalıyorlar. Gıda topluluğunun pazarlarda satışlarıyla yaptığı katkılarla 2001 yılında eski bir araç tamir dükkanında ilk marketlerini, 22 Nisan 2001 Dünya Günü’nde açıyorlar. Büyük açılışları Rochester valisi ve meclis üyelerinin de katılımıyla büyük bir coşkuyla gerçekleşiyor ve 2017 yılına kadar aynı yerde hizmet veriyorlar.  2017 yılında uzun vadeli bir kredi ile yeni marketlerine taşınıyorlar. Yeni yerlerinde isteyenin yer ayırtıp toplantı yapabileceği bir alan, çok daha geniş bir ürün çeşidi ve farklı kampanyalarla halen hizmet vermeye devam ediyorlar.

Peki son olarak Abundance’ın ekonomik yapısıyla alakalı da biraz bilgi verelim. Kooperatife üye olmak isteyen kişiler bir defaya mahsus 100 $ gibi bir ücret ödeyerek ve her ay toplamda 4 saat kadar bir süre gönüllü çalışarak kooperatifin resmi ortağı statüsünü kazanıyorlar. Bu sayede kooperatifte seçimlere katılma, oy verme ve ortaklara özel indirim ayrıcalıklarına sahip oluyorlar. Örneğin, marketten herkes alışveriş yapabiliyorken, kooperatif üyeleri her ay belirledikleri bir gün tüm sepet bedeli üzerinden %10 indirim daha alabiliyor. Bazı dönemlerde sadece ortaklara özel limitli sayıda ürünler getirilebiliyor. Bunların dışında temel gıda ve organik gıda gibi özel kategorilerde özel indirim oranlarıyla alışveriş yapabiliyorlar. Son olarak yıl sonu geldiğinde yaptıkları alışveriş miktarınca kardan belli bir payı yine market içinde harcamak üzere geri alıyorlar.

Özetle Abundance gıda kooperatifi, demokratik bir yönetim ile uygun fiyatlar karşılığında sağlıklı ve doğal gıdaya ulaşabildikleri için güzel bir kooperatif örneğidir. Özellikle market zincirlerinin kar oranlarını arttırdığı bu kriz dönemlerinde imece kültürünün hakim olduğu ülkemizde bu tip sosyal girişimlere daha çok ihtiyacımız var.

Gelecek yazımda bir diğer kooperatifçilik ilkesi olan özerklik ve bağımsızlık ilkesinden bahsedeceğiz.

En Çok Okunan Yazıları

DİĞER YAZILAR
Copyright 2016-2019
Kayseri Anadolu Haber Gazetesi
Kayseri Haber, Son dakika Kayseri haberlerini buradan takip edin. En son kayseri haberleri Kayseri Anadolu Haber'de.

Sitede kullanılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Yazı ve meteryaller hiçbir şekilde kullanılamaz!

Künye

Yazarlarımız

İletişim

Adres

Sahabiye, Ahmet Paşa Cd. No:7, 38010 Kocasinan / Kayseri

Telefon

+0.352 222 51 13 - 14

Email

kayserianadoluhaber@msn.com
Copyright 2016 - 2019 Tüm Hakları Saklıdır