menüler
KAYSERİ HAVA DURUMU

Kooperatifin DNA’sı

Ahmet Türetmiş
Ahmet Türetmiş
12 Ocak 2021, Salı

DNA organizmaların canlı kalabilmeleri ve gelişimlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan talimatları taşır. Organizma, her şeyden önce yaşamını sürdüreceği ortama uygun karakterleri taşıyan bir DNA’ya sahip olmalıdır. Zamanla içinde yaşadığı ortam değişir ve DNA da kendini küçük değişimlere maruz bırakır. Bu değişimler organizmanın yeni ortamında hayatta kalma özelliğini arttırır. Tüm bu değişimler, organizmanın olabildiğince uzun süre hayatta kalabilmesi ve başka organizmalara bu özelliklerini aktarabilmeleri için vardır.

Kooperatiflerin DNA’sı da onların ana sözleşmeleridir. DNA gibi ana sözleşmeler de hem kooperatifin hayata geçebilmesi için gerekli zorunlu talimatları hem de içinde yaşayacakları ortamda daha uzun süre devam edebilmeleri için gerekli değişken talimatları içerir. Kooperatifçilik ilkeleri, ana sözleşmelerin hayati ve evrensel talimatlarını içerir.

Kooperatifçiliğin ilk ilkesi: Gönüllü ve herkese açık üyelik!

“Kooperatifler; cinsel, sosyal, ırksal, siyasal ve dinsel ayrımcılık olmaksızın, hizmetlerinden yararlanabilecek ve üyeliğin sorumluluklarını kabule razı olan herkese açık gönüllü kuruluşlardır.”

Kooperatifler ortaklarının rızası ile kurdukları yasalar tarafından korunan gönüllü kuruluşlardır. Tarihte devletler zaman zaman kooperatifçiliği teşvik etmek için belirli alanlarda kooperatif ortaklığını zorunlu kılmıştır. Bu tip zorunluluklar ortaklığı sembolleştirip doğrudan katılımı azaltarak kooperatifi zayıflatmaktadır. Katılımı zorunlu kılmak, kooperatif hizmetlerine artık ihtiyaç duymayan ortakların da kooperatiften ayrılmalarını engelleyebilir. Bu tip uygulamalar sonuçta kooperatife faydadan çok zarar getirir.

Gönüllülük ilkesi kooperatife ortak olma dışında, kooperatifin dışarıdan gönüllü destekçilerini ya da kooperatifin ortakların rızası ile destek olduğu toplumsal projeleri de kapsamaktadır. Nikaragua’da kahve tarımı yapan bir kooperatif olan Soppexcca, bölgede AIDS ile savaştan tutun da yoksullukla mücadeleye kadar farklı gönüllü projelere ev sahipliği yapıyor.

1966 İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nden tam 126 yıl önce 1840’larda oluşturulan kooperatifçilik ilkeleri, kooperatif hareketinin dönemin ne kadar ilerisinde olduğunun kanıtlarından biridir. Ayrımcılığın daha ilk kooperatifçilik ilkesinde yasaklanması, herkesin katılabilmesi için giriş şartlarının en aza indirilmesi gibi uygulamalar kooperatiflerin herkesi kapsayıcı olma özelliğinden geliyor.  Kooperatiflerin çeşitlerine göre farklı miktarlarda sermayeye ihtiyacı olabilir. Örneğin bir yapı kooperatifinden ev almak için toplu halde yüzlerce bin liralık ödeme gerekirken, kooperatif ortakları kooperatife herkesin katılabilmesi amacıyla bu ödemeleri zamana yayabilir, aylık ödenebilir taksitlerle pek çok kişiye ulaşabilir ya da yapılması düşünülen iş planına göre bir kooperatif herhangi bir finans kurumundan sermaye talebinde bulunabilir. Kooperatifler ölçek ekonomisine dayandığı için kapsayıcı olma özelliği aslında finansal temel taşlarından birini oluşturur.

Son olarak kooperatiflerin kapısı herkese açık, evet; ama ortağı olacağınız kooperatifin görev ve sorumluluklarını yerine getirme zorunluluğunuzu da unutmamanız gerekiyor. Bu sorumluluklar genel olarak; oy hakkınızı kullanmak, toplantılara katılmak, kooperatifin sunduğu hizmetlerden faydalanmak, sermaye sağlamak gibi sıralanabilir. Kooperatifin yönetimsel sorumlulukları dışında bir de yasal sorumlulukları bulunmaktadır. Kooperatifler Türkiye’de 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda belirtilen yasal sorumluluklara göre kurulabilir ve kooperatife katılan herhangi biri bu yasanın çizdiği sorumlulukları kabul etmiş olur. Ortaklar kooperatifin borçlarından sınırlı sorumlu ve sınırsız sorumlu olarak iki türlü sorumlu olabilirler. Sınırlı sorumluluk kooperatif borçlarından ana sözleşmede belirtilen oranlarda sorumlu olunacağını belirtirken, sınırsız sorumluluk ortakların kooperatif borçlarında sınırsız bir sorumluluğu olduğunu belirtir. Bu konuda ileride daha detaylı bir yazı yazacağım.

Kooperatiflerin DNA’ları, tipleri, çalışma alanları, ortaklık yapıları, sorumluluk tipleri gibi konularda birbirlerinden çok farklı olabilir; ancak, hayati temel ilkeler hepsinde aynı olmalıdır. Bu hafta kooperatiflerin gönüllü ve herkese açık olmasından bahsettik. Ayrımcılığın her alanda ve coğrafyada yükselişte olduğu bu dönemde bu ilk maddenin altını daha fazla çizmemiz gerekebilir. Benzer insanların iş birliği; farklı yaş gruplarından, sosyal sınıftan, cinsiyetten, siyasi görüşten, meslek grubundan gelen insanlara göre daha sade kalacaktır. Kooperatiflerde olduğu kadar kişisel hayatlarımızda da farklı görüşlere karşı hoşgörümüz bizim zenginliğimiz olacaktır.

Farklılıklar bizi eksiklerimizi görmeye ve daha başarılı olmaya yönlendirir. 

Haftaya kooperatifçilik ilkelerinin ikincisi olan ‘Ortakların Demokratik Yönetimi’ başlığından bahsedeceğiz.

En Çok Okunan Yazıları

DİĞER YAZILAR
Copyright 2016-2019
Kayseri Anadolu Haber Gazetesi
Kayseri Haber, Son dakika Kayseri haberlerini buradan takip edin. En son kayseri haberleri Kayseri Anadolu Haber'de.

Sitede kullanılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Yazı ve meteryaller hiçbir şekilde kullanılamaz!

Künye

Yazarlarımız

İletişim

Adres

Sahabiye, Ahmet Paşa Cd. No:7, 38010 Kocasinan / Kayseri

Telefon

+0.352 222 51 13 - 14

Email

kayserianadoluhaber@msn.com
Copyright 2016 - 2019 Tüm Hakları Saklıdır